Giurisdicziun constituziunala, administrativa e da las assicuranzas socialas
La dretgira administrativa è in organ da la terza pussanza dal stadi e s'occupa sco autoritad giudiziala per constituziun e per lescha cun la giurisdicziun sin il sectur dal dretg public. Ierarchicamain stat la dretgira administrativa sin il medem stgalim sco la dretgira chantunala che funghescha sco instanza giudiziala chantunala suprema en chaussas civilas e penalas. Perencunter s'occupa la dretgira administrativa sco organ da la giurisdicziun administrativa materialmain cun il dretg public ed administrativ. La caracteristica da la giurisdicziun administrativa è la controlla giuridica d'autoritads statalas sin proposta dals pertutgads. Tras quai vul ins cuntanscher la garanzia dal princip da l'administraziun legitima e da la protecziun dal burgais cunter abus ed errurs dal stadi. Sco mintga dretgira decida la dretgira administrativa a moda independenta e n'è betg suttamessa a directivas d'auters organs statals.
Ils secturs da dretg ch'èn suttamess a la cumpetenza da la dretgira administrativa dal Grischun s'extendan dal dretg communal al dretg chantunal originar e delegà fin tar il dretg federal. Sco davosa instanza chantunala giuditgescha la dretgira disposiziuns e decisiuns da las vischnancas e d'autras corporaziuns da dretg public, da numerus uffizis e departaments chantunals, dals organs da las assicuranzas socialas sco era per part da la regenza.
A la dretgira administrativa èn transferidas la giurisdicziun constituziunala, administrativa e d’assicuranzas en il chantun Grischun. L’organisaziun, la structura e las differentas funcziuns èn regladas en la constituziun chantunala (CC, DG 110.100), en la lescha davart l'organisaziun giudiziala (LOG, DG 173.000), en la lescha davart la giurisdicziun administrativa (LGA, DG 370.100), en l'ordinaziun davart l'organisaziun da la dretgira administrativa (ODA, DG 173.300), sco era en l'ordinaziun davart las taxas ed expensas en daner blut da la dretgira administrativa (OTED, DG 370.110) e vegnan preschentadas en detagl sin las suandantas paginas.
L’autoritad electorala è il cussegl grond. La durada d’uffizi importa quatter onns. Il cussegl grond ha elegì l’emprima giada ils 24 da matg 1968 ils indesch commembers giudizials da la dretgira administrativa. A partir dals 1. da schaner 2009 sa cumpona la dretgira nov da tschintg derschaders e derschadras en uffizi cumplain. La dretgira elegia sias actuaras e ses actuars. Ils 1. da schaner 1969 ha la dretgira prendì si sia lavur. En il decurs dals onns è il sectur da cumpetenza vegnì schlargià e la furma d’organisaziun è vegnida adattada a moda correspundenta.
Il post da mediaziun e la dretgira da cumpromiss segund il dretg federal d’assicuranza sociala (DAS) èn organisatoricamain suttamess a la dretgira administrativa tenor la lescha introductiva tar la procedura da mediaziun e la procedura avant la dretgira da cumpromiss tenor il dretg federal d’assicuranza sociala (LItPMC, DG 370.300). La dretgira da cumpromiss DAS giuditgescha cuntraversas tranter assicuraders e furniturs da prestaziuns, per ils quals il dretg federal d’assicuranza sociala prevesa ina procedura correspundenta. A la procedura avant la dretgira da cumpromiss sto preceder ina procedura da mediaziun, sch’ina instanza da mediaziun instituida tras contract n’è anc betg stada en funcziun. Indemnisaziuns, taxas ed expensas en daner blut dal post da mediaziun e da la dretgira da cumpromiss èn regladas en l’ordinaziun correspundenta decretada da la dretgira administrativa (OITEC, DG 370.310).