Navigation

Inhaltsbereich

Cumprovas d'animals da rapina gronds

Il settember èn vegnidas annunziadas 145 cumprovas da lufs e 37 cumprovas da lufs-tscherver. La raschun principala per l’augment marcant da las cumprovas – cumpareglià cun ils mais avant – èn dapli observaziuns d’animals da rapina gronds tras chatschadras e chatschaders durant la chatscha auta. Ils 23 da settember ha in chatschader eventualmain observà in urs a Soglio. Avant era l’ultima giada vegnì cumprovà in urs il cumenzament da settember en l'Engiadina Bassa. Durant l’emprima emna da la chatscha auta è ultra da quai vegnida annunziada l’observaziun d’in schacal mellen en la Mantogna. Ils avis davart l’urs ed il schacal mellen n'han dentant betg pudì vegnir cumprovads cun ulteriurs avis ubain cun fatgs concrets. Dapi il cumenzament da l'onn èn vegnids cumprovads geneticamain fin ussa 37 differents lufs en il chantun.

Furmaziun da trieps

Durant il settember n’hai betg dà cumprovas da novs trieps u da reproducziuns tar trieps existents. Nunenconuschenta è la situaziun perquai vinavant tar ils trieps da Valgronda, dal Piz Bargias, da Muchetta e da Morobbia sco er dal Calanda. Fin uss han ins pudì confermar lufs pitschens tar ils trieps dal Beverin e da Stagias sco er gia l’avust tar in triep pli u main anc nunenconuschent al San Bernardin (cf. notizia d'acta dals 13-09-2021).

Animals da niz stgarpads

Il settember è sa reducì il dumber d’attatgas sin nursas e chauras, cumpareglià cun ils mais avant. Las cifras davart ils animals stgarpads chattais Vus en la tabella sutvart. Dal 1. da schaner fin ils 30 da settember 2021 han lufs stgarpà tut en tut 247 nursas e chauras. Ils 21 da settember è per l'emprima giada durant quest onn vegnida mazzada ina sterla en connex cun in’attatga da luf en la vischnanca da Valragn. Ils 29 da settember è ultra da quai vegnì stgarpà in arment dad 11 mais d’in luf en la Val Stussavgia. Per identifitgar ils lufs participads èn en omadus cas vegnidas prendidas provas dad ADN.

Animals da niz stgarpads dal luf sch.  fav.  mar.  avr.  ma.  zer.  fan. avu.  sett. oct.  nov.  dec.  tot.
Nursas - - - - 19 30 72 88 26


235
Chauras 1 - - - - 4 - 7 -


12
Vadels - - - - - - - - 2


2

 

Animals da niz stgarpads da l'urs sch. fav. mar. avr. ma. zer.
fan. avu. sett. oct. nov. dec. tot.
Nursas - - - - - - - 10 -


10

Animals da niz blessads

Ultra dals animals stgarpads èn vegnidas blessadas il settember duas vatgas tras animals da rapina gronds. L’emprima attatga hai dà ils 4 da settember a Pignia. En vischinanza dal vitg èn dus lufs vegnids observads vers las 16:00. Els attatgavan ina vatga creschida. La vatga è vegnida blessada considerablamain vi da la cua ed ha stuì vegnir tractada dal veterinari. En connex cun in’ulteriura attatga da luf sin ina muntanera da vatgas-mamma sin l’Alp Stutz ils 21 da settember, è vegnida blessada ina vatga-mamma creschida. Er quella ha stuì vegnir tractada. A maun da las provas dad ADN ch’èn vegnidas prendidas tar omadus incidents, n’èsi betg stà pussaivel d'eruir, tge lufs ch’èn stads responsabels per las attatgas.

Muntaneras d'arments cun cumportaments problematics

Ultra dals arments stgarpads u blessads, èn vegnidas inoltradas durant il mais settember trais annunzias da muntaneras d’arments malruassaivlas ord las vischnancas da Breil, da Trun e da Val S. Pieder.

Animals da rapina gronds cun cumportaments problematics

Da 92 observaziuns da luf annunziadas èn duas observaziuns vegnidas caracterisadas – tenor l'agiunta 5 dal Concept Luf en Svizra – sco cumportament problematic. Duas ulteriuras observaziuns èn vegnidas valitadas sco cumportament nungiavischà. Ils ultims inscunters numnads èn capitads la fin da settember en la vischnanca da Valragn. Sin via vers la chamona da chatscha ha in chatschader inscuntrà plirs lufs en in territori mez avert, sin ina distanza da main che 20 meters. En il stgir hajan ils lufs suandà il chatschader cun distanza sin la mesadad da sia ruta.