Zum Seiteninhalt

Dretgs politics

La chanzlia chantunala è responsabla che las votantas e ch'ils votants possian far diever da lur dretgs politics en chaussas federalas e chantunalas en il Grischun confurm a l'urden. Per quest intent collavura ella cun las vischnancas a chaschun da votaziuns e d'elecziuns. Las dumengias da votaziun publitgescha la chanzlia chantunala ils resultats provisorics en l'internet.

Il dretg da votar e d'eleger en chaussas federalas e chantunalas han tut las burgaisas svizras e tut ils burgais svizzers che abiteschan en il chantun e che han cumplenì 18 onns. Vitiers vegnan Svizras e Svizzers a l'exteriur che han lur domicil politic en ina vischnanca grischuna. Questas persunas cun dretg da votar elegian:

  • las commembras ed ils commembers dal cussegl grond;
  • las commembras ed ils commembers da la regenza;
  • las commembras ed ils commembers grischuns dal cussegl naziunal e dal cussegl dals chantuns.

A las persunas cun dretg da votar stattan a disposiziun l'iniziativa dal pievel ed il referendum sco instruments da la democrazia directa:

Iniziativa dal pievel

a) Iniziativa constituziunala: 4000 persunas cun dretg da votar u in settavel da las vischnancas pon pretender cun ina iniziativa ina revisiun totala u parziala da la constituziun chantunala.

b) Iniziativa legislativa: 3000 persunas cun dretg da votar u in otgavel da las vischnancas pon pretender cun ina iniziativa ch'i vegnia relaschà, midà u abolì ina lescha u in conclus ch'è suttamess tenor la constituziun a la votaziun dal pievel. Da medema maniera po vegnir inoltrada ina iniziativa dals chantuns a l'assamblea federala.

 

c) Termin da rimnada: Las glistas da suttascripziun ston vegnir inoltradas tuttas ensemen a la chanzlia chantunala il pli tard in onn suenter la publicaziun dal text da l'iniziativa en il fegl uffizial dal chantun. Cun l'inoltraziun è terminada la rimnada da suttascripziuns.

Referendum

Referendum obligatoric:

A la votaziun dal pievel èn suttamess obligatoricamain en spezial:
- midadas da la constituziun chantunala;
- conclus dal cussegl grond davart novas expensas unicas che surpassan 10 milliuns francs e davart novas expensas regularas annualas che surpassan 1 milliun francs.

Referendum facultativ:

Sche 1500 persunas cun dretg da votar u sch'in dieschavel da las vischnancas pretendan quai, vegnan suttamessas en spezial las suandantas fatschentas a la votaziun dal pievel:

  • il relasch, la midada u l'aboliziun da leschas;
  • conclus dal cussegl grond davart novas expensas unicas tranter 1 milliun francs e 10 milliuns francs sco er davart novas expensas regularas annualas tranter 300'000 francs ed 1 milliun francs.
  • Termin da rimnada: Las glistas da suttascripziun ston vegnir inoltradas tuttas ensemen a la chanzlia chantunala entaifer 90 dis suenter la publicaziun da la lescha u dal conclus en il fegl uffizial dal chantun. Cun l'inoltraziun è terminada la rimnada da suttascripziuns.