Navigation

Inhaltsbereich

Incumbensa da la fracziun da la PS concernent meglras cundiziuns da lavur per il persunal da sanadad dal Grischun

Sessiun: 19.06.2020

La pandemia COVID-19 ans mussa, tge branschas ch'èn effectivamain relevantas per il sistem. L'impurtanza dal persunal da sanadad dat qua tut spezialmain en egl. Senza collavuraturas e collavuraturs qualifitgads e motivads na sa lascha dumagnar nagina pandemia. Uschia èsi in fatg zunt legraivel ch'il persunal da sanadad è vegnì applaudì e festivà sco eroxas ed eroxs da la pandemia COVID-19.

Las cundiziuns da lavur realas dal persunal da sanadad èn però fermamain sproporziunadas en cumparegliaziun cun lur relevanza per il sistem. Uras supplementaras, pajas bassas, temps da lavur irregulars èn mo in pèr chavazzins. Tut quai chaschuna ina mancanza da persunas spezialisadas ed in'auta rata da fluctuaziun cun ulteriuras chargias a la plazza da lavur.

En connex cun las ordinaziuns d'urgenza pertutgant COVID-19 ha la Regenza sustegnì particularmain ils ospitals cun grondas summas per garantir er vinavant il provediment decentral da la sanadad en noss chantun. Ma qua na dastgain nus betg emblidar: Las premissas per in provediment da la sanadad cun vistas per il futur cumpiglian persunal da sanadad motivà e qualifitgà.

Perquai èsi inditgà da meglierar cleramain las cundiziuns da lavur dal persunal da sanadad. Applaudir na basta betg. I dovra meglieraziuns persistentas. In contract collectiv da lavur (CCL) per il persunal da sanadad procurass per cundiziuns d'engaschament e da lavur modernas e garantiss il svilup social ed economic da la branscha.

Divers chantuns han prendì mesiras per meglierar las cundiziuns d'engaschament dal persunal da sanadad. Pertutgant la mancanza da persunas spezialisadas na dastga il Grischun betg crudar enavos en la cumparegliaziun interchantunala. Plitost duai in CCL chantunal rinforzar en moda equivalenta – er en il senn dal provediment decentral da la sanadad – las cundiziuns d'engaschament sin plaun intrachantunal e regiunal.

Las sutsegnadras ed ils sutsegnaders incumbenseschan perquai la Regenza da prender tut las mesiras per meglierar las cundiziuns da lavur dal persunal da sanadad dal Grischun cun agid d'in CCL en ils fatgs da sanadad.

Cuira, ils 19 da zercladur 2020

Wilhelm, Baselgia-Brunner, Horrer, Cahenzli-Philipp, Degiacomi, Deplazes (Cuira), Gartmann-Albin, Hofmann, Müller (Favugn), Noi-Togni, Perl, Preisig, Rettich, Rutishauser, Schwärzel, Thöny, Guidicetti, Pajic, Spadarotto

Resposta da la regenza

Ordavant èsi da constatar che patruns u lur federaziuns sco er las federaziuns da las lavurantas e dals lavurants fixeschan cuminaivlamain – sur il contract collectiv da lavur (CCL) – disposiziuns davart la clusiun, davart il cuntegn e davart la fin da las singulas relaziuns da lavur dals patruns participads sco er da las lavurantas e dals lavurants participads (art. 356 al. 1 da la Lescha federala davart la cumplettaziun dal Cudesch civil svizzer [Tschintgavla part: Dretg d'obligaziuns, DO; CS 220]). Correspundentamain è in CCL in'acta da legiferaziun en il sectur da l'autonomia privata e betg in act legiferativ dal suveran. Las pussaivladads da la Regenza d'obtegnair in CCL en il sectur da sanadad, èn pia limitadas.

En il passà èsi vegnì pretendì da pliras varts da stgaffir in CCL a favur dal persunal da sanadad dal Grischun. Il Departament da giustia, segirezza e sanadad sco er la Regenza han empruvà da persvader ils partenaris socials da sa cunvegnir. L'onn 2011 è s'exprimida la gronda part dals ospitals che vegnan represchentads da la Federaziun grischuna "chasas ed ospitals" (FCO), numnadamain 14 da 15 manaschis, cunter il fatg da surdar a la FCO l'incumbensa d'elavurar in CCL. Silsuenter ha la FCO elavurà il model d'in reglament dal persunal che reflectava las cundiziuns da lavur usitadas en la branscha. En il rom da la revisiun parziala da la Lescha per promover la tgira da persunas malsaunas e l'assistenza da persunas attempadas e da persunas che basegnan tgira (Lescha per promover la tgira da malsauns, LTM; DG 506.000) l'onn 2012 (legislaziun executiva tar la planisaziun dals ospitals) èsi vegnì proponì da statuir il CCL sco premissa per l'admissiun sin la glista dals ospitals. Schebain che la Regenza era da l'avis ch'in CCL avess avantatgs per il persunal d'ospital en cumparegliaziun cun la situaziun vertenta, èsi vegnì desistì – pervia da la tenuta negativa – da far ina proposta correspundenta en la consultaziun. En il sboz da lescha èn empè da quai vegnidas recepidas las cundiziuns da lavur usitadas en la branscha sco premissa per l'admissiun sin la glista dals ospitals. La proposta da la minoritad da la cumissiun, ch'era quella da statuir en la lescha l'existenza d'in CCL sco cundiziun per l'admissiun sin la glista dals ospitals, è vegnida refusada dal Cussegl grond cun 95 a 18 vuschs e 2 abstenziuns (PCG dals 31 d'avust 2012, p. 158 ss.).

En l'avegnir daventi pli e pli impurtant d'esser in patrun attractiv, per pudair exister sin il martgà. Tenor il studi dal Observatori svizzer da sanadad Obsan (rapport dal Obsan 71, Persunal da sanadad en Svizra, 2016) èn necessaris – en cumparegliaziun cun l'onn 2014 – supplementarmain 65 000 lavurantas e lavurants respectivamain 43 000 equivalents a temp cumplain supplementars fin l'onn 2030 en il sectur da tgira. La Regenza ha chapì questa sfida ed ha pia previs en il Program da la Regenza 2021 fin 2024 sut il Punct central da svilup 6.1 "Cun in provediment integrà vers l'avegnir", mesiras per garantir resursas da persunal en la periferia. Sut questas circumstanzas envida la Regenza pia er ils partenaris socials cumpetents da cumenzar ad elavurar in CCL u da procurar cun auters meds adattads ch'i vegnia fatg frunt svelt ed en moda decidida a la mancanza da persunas spezialisadas che smanatscha.

Sco explitgà en l'introducziun èn las pussaivladads da la Regenza limitadas d'obtegnair sezza in CCL en il sectur da sanadad. Tuttina po la Regenza observar cuntinuadamain la situaziun ed introducir mesiras correspundentas, sche la mancanza da persunal daventa pli e pli acuta e sch'ils partenaris socials na reusseschan betg da sa cunvegnir.

Sa basond sin questas explicaziuns propona la Regenza al Cussegl grond da midar questa incumbensa sco suonda:

La Regenza vegn incumbensada da giuditgar regularmain la situaziun dal persunal en il sectur da sanadad dal chantun Grischun e d'inditgar eventualas cuntramesiras, sche la mancanza da persunas spezialisadas avess da s'augmentar.

7 da settember 2020