Igl è bain enconuschent, ch'ils vitgs sin la Mantogna sa movan minimalmain en direcziun dal fund da la val resp. da la Nolla. Quests uschenumnads «spustaments dal terren» èn fitg omogens entaifer ils territoris dals vitgs da Flearda, Masagn, Sarn, Tartar, Tschappina ed Urmagn ed èn perquai strusch da sentir. Els na chaschunan nagins u mo fitg pitschens donns vi d'edifizis.

Tuttina sa manifesteschan els durant ils onns en la mesiraziun uffiziala (MU) e chaschunan problems en connex cun las lavurs da mesiraziun. In problem exista per exempel en connex cun l'applicaziun da GPS. Las coordinatas dals puncts fixs e dals puncts da cunfin resp. las datas dal plan da la MU per il register funsil èn staticas. En realitad sa mova il terren dentant, e cun el er ils craps da cunfin ed ils edifizis. Sin la Mantogna è quai da constatar suenter circa 10 fin 20 onns betg mo cun apparats da mesiraziun, mabain er ad egl, sch'ins metta p.ex. in'ortofotografia actuala (fotografia ord l'aria rectifitgada, cun posiziuns identicas) – en in sistem d'infurmaziun geografica – sur il plan dal register funsil vi.

I sa mussa, che las vias, ils edifizis ed ils parcadis glischnan plaun plaunet sur ils cunfins «statics» da las parcellas ora. Per quest motiv vegnan ils moviments eruids regularmain da nov, per che l'atgna chasa na glischnia betg or da l'atgna parcella. Ultra da quai èn intgins «territoris cun spustaments permanents dal terren» vegnids inscrits en il register funsil. Qua tras vegn protegida la proprietad, perquai ch'ils cunfins da las parcellas sa movan er giuridicamain ensemen cun la proprietad.

Sin basa d'ina incarica han ils biros da geometers-revisurs Grünenfelder und Partner SA, Cazas, e HMQ SA, Tusaun, fatg mesiraziuns exactas cun GPS sin ils puncts fixs existents ed han uschia eruì ils spustaments da la situaziun. Quai per l'emprima giada en las vischnancas da Masagn e da Tusaun e gia per la segunda giada en las vischnancas da Cazas, Flearda, Tschappina ed Urmagn.

Cun las emprimas mesiraziuns da controlla, ch'èn vegnidas fatgas en las vischnancas da Cazas, Flearda, Tschappina ed Urmagn ils onns 2005 fin 2010, èn ils spustaments da la situaziun vegnids calculads e rectifitgads per ina data cuminaivla (2005). En quest connex èn las datas da la MU, sco p.ex. las parcellas, ils edifizis ed ils urs da las vias, vegnidas spustadas en direcziun dal fund da la val, per ch'ellas correspundian puspè a la realitad resp. a l'ortofotografia. A Masagn n'èn vegnidas fatgas naginas lavurs da rectificaziun durant questa perioda. Da quel temp manegiavan ins, ch'i na dettia nagins spustaments pli gronds en ils abitadis a Masagn e ch'i na saja pervia da quai betg necessari d'agir. Quai è dentant sa mussà sco sbagl. Uschia hai dà supraposiziuns en la part sura da la vischnanca da Masagn e largias en la part sut als cunfins communals cun las vischnancas vischinas. Quest effect negativ da las «coordinatas dublas» è daventà adina pli problematic tras il svilup cuntinuant da las geodatas da basa. La finala ha questa circumstanza procurà per lavurs da rectificaziun cun las unitads operativas da la MU «Mesiraziun dal Grischun senza tensiun», sorts 10 ed 11.

Las ultimas mesiraziuns da controlla han gì lieu l'onn 2020. Las datas da la MU èn vegnidas rectifitgadas per la data da referenza dals 2 da matg 2022. Cun 0,5 fin 6,0 cm èn ils spustaments absoluts en il fund da la val da las vischnancas da Cazas e da Tusaun fitg pitschens.

En ils vitgs sin la Mantogna èn els blers pli gronds:

• Verd: Spustaments sut la valur da toleranza simpla per rectificaziuns (entaifer las epocas da mesiraziun)
• Mellen: Spustaments fin a la valur da toleranza dubla per rectificaziuns (entaifer las epocas da mesiraziun)
• Oransch: Spustaments fin a la valur da toleranza traidubla per rectificaziuns (entaifer las epocas da mesiraziun)
• Cotschen: Spustaments sur la valur da toleranza traidubla per rectificaziuns (entaifer las epocas da mesiraziun)

Epocas da mesiraziun: 1976–2020 Masagn e Tusaun / 2005–2020 Cazas, Flearda, Tschappina, Urmagn