Navigaziun principala

Cuntegn da la pagina

Dumonda Cavegn concernent la publicaziun da sentenzias da las dretgiras grischunas

sessiun: 17.02.2016

Tras la lescha chantunala da transparenza (LCTrans) vegn reglà l'access a documents uffizials. L'intent è quel da promover la transparenza davart las activitads dals organs publics, cun la finamira da facilitar la libra furmaziun da l'opiniun, il diever dals dretgs democratics e la controlla da l'agir dal stadi sco er da rinforzar la chapientscha e la confidenza da la populaziun envers ils organs publics.

 

Exceptadas da l'applicaziun da la LCTrans èn las autoritads giudizialas en il rom da la giurisdicziun. En quest connex vegni renvià a la legislaziun speziala ed a la garanzia instituziunala da la giurisdicziun. Ils art. 15 e 16 da la lescha davart l'organisaziun giudiziala (LOG) cuntegnan disposiziuns davart la publicitad. Tenor l'art. 16 LOG renda la dretgira accessiblas sias decisiuns a la publicitad en ina furma adequata, e sentenzias impurtantas ston vegnir publitgadas da la dretgira chantunala e da la dretgira administrativa.

 

La pratica è sa sviluppada en quella direcziun che las sentenzias en scrit da las dretgiras bassas na vegnan per regla betg publitgadas. Percunter na vegnan las sentenzias en scrit da las dretgiras superiuras betg rendidas enconuschentas a la publicitad, avant ch'ellas n'han betg survegnì forza legala. Quai ha per consequenza ch'ils pregiudizis da sentenzias da las dretgiras bassas na vegnan insumma mai enconuschents, entant che las argumentaziuns da sentenzias da las dretgiras superiuras (dretgira chantunala e dretgira administrativa), che vegnan tratgas davant il tribunal federal, restan zuppadas a la publicitad durant in lung temp. Plinavant n'èn sentenzias dal temp avant l'internet savens gnanc lura publicas, sch'ellas han servì a furmar ina pratica e sch'ellas èn anc adina relevantas.

 

Il tribunal federal publitgescha sias sentenzias immediatamain e senza restricziuns. El ha argumentà repetidamain l'impurtanza da la publicitad giudiziala en quel senn ch'i duai vegnir procurà er en la giurisdicziun per transparenza e per ina controlla democratica. El ha menziunà ch'il dretg sin ina pronunzia publica da la sentenzia possia vegnir resguardà mo, sche la sentenzia vegnia exponida almain en ina chanzlia ch'è accessibla ad ina vasta publicitad, nua che mintgin che po far valair in interess giustifitgà po prender invista dal text cumplet u laschar far in copia cun pajar in'eventuala taxa. En parts da la litteratura vegn pretendida in'obligaziun da publitgar en moda cumplessiva er sentenzias da las emprimas e da las segundas instanzas, perquai ch'igl interess per sentenzias chantunalas è almain uschè grond sco per decisiuns dal tribunal federal.

 

Er en il Grischun ha ina svelta publicaziun da sentenzias da las dretgiras bassas e superiuras – pervia da lur caracter pregiudizial – ina impurtanza centrala per l'egualitad da las schanzas da las partidas en il process. Plinavant exista in interess public envers la transparenza da sentenzias giudizialas. Perquai dumondan las sutsegnadras ed ils sutsegnaders, sche la regenza è pronta da prender per mauns in'adattaziun da l'art. 16 LOG en quel senn che tut las sentenzias anteriuras e futuras da las dretgiras bassas e superiuras dal Grischun daventian publicas, e quai svelt ed independentamain da l'entrada da la forza legala, eventualmain cun pajar ina taxa. Natiralmain ch'ils dretgs persunals resp. la protecziun da datas èn da resguardar.

 

Cuira, ils 17 da favrer 2016

 

Cavegn, Kollegger, Albertin, Baselgia-Brunner, Blumenthal, Bondolfi, Bucher-Brini, Caduff, Cahenzli-Philipp (Vaz sut), Caluori, Casty, Casutt-Derungs, Caviezel (Cuira), Deplazes, Dosch, Engler, Florin-Caluori, Gartmann-Albin, Giacomelli, Gunzinger, Heiz, Holzinger-Loretz, Jaag, Jeker, Jenny, Joos, Kunfermann, Kunz (Cuira), Kuoni, Locher Benguerel, Monigatti, Nay, Niederer, Noi-Togni, Paterlini, Perl, Peyer, Pfenninger, Pult, Sax, Schneider, Steiger, Tenchio, Thomann-Frank, Thöny, Troncana-Sauer, von Ballmoos, Waidacher, Widmer-Spreiter, Wieland, Zanetti, Buchli, Föhn, Tuor

Resposta da la regenza

Sentenzias che vegnan pronunziadas publicamain duain impedir ina giustia secreta, promover la transparenza da las activitads giudizialas en il stadi da dretg democratic e stgaffir la confidenza en la giurisdicziun. Il dretg da tractativas giudizialas e da sentenzias publicas vala da princip independentamain dal fatg, sch'i sa tracta da proceduras penalas, civilas u administrativas. Differenziar ston ins en quest connex tranter sentenzias publicas, q.v.d. da quellas ch'ins po prender invista, e sentenzias publitgadas. Betg mintga sentenzia publica vegn er publitgada.

L'art. 30 al. 3 da la constituziun federala (Cst; CS 110) prescriva che las tractativas giudizialas e las pronunzias da sentenzias sajan publicas. La lescha po prevair excepziuns (cf. latiers l'art. 54 dal cudesch da procedura civila [CPC; CS 272] e l'art. 69 dal cudesch da procedura penala [CPP; CS 312.0]). Las dumondas sche e cura che las sentenzias èn publicas e sche e cura che terzas persunas che n'èn betg pertutgadas directamain e las medias han il dretg da pudair s'infurmar davart sentenzias giudizialas per rapportar en chaussa, vegnan fixadas definitivamain en il dretg federal (art. 30 al. 3 Cst.) ed en contracts internaziunals (art. 6 cifra 1 CEDU [CS 0.101] ed art. 14 cifra 1 Patg ONU II [CS 0.103.2]). Las instanzas giudizialas cumpetentas èn obligadas da prender decisiuns davart dumondas d'invista. Ina regulaziun chantunala che divergescha dal dretg federal n'è betg pussaivla. 

Las dretgiras d'emprima instanza e la dretgira chantunala funcziunan tenor la devisa dal stadi da dretg democratic da la transparenza da las proceduras giudizialas, e quai communitgond publicamain ils termins da lur proceduras. En spezial en il dretg penal vegnan las sentenzias pronunziadas a bucca. Uschia ha la populaziun la pussaivladad da controllar directamain l'agir dal stadi tras la preschientscha persunala. Tar la dretgira administrativa pon tut las sentenzias che na vegnan betg integradas en la pratica da la dretgira administrativa dal chantun Grischun (PDA) vegnir consultadas da tut las persunas interessadas. 

Percunter na prescriva il dretg federal betg la furma da la publicaziun. Uschia po il dretg chantunal reglar pli detagliadamain la publicaziun da sentenzias. Il chantun Grischun ha fatg quai en l'art. 16 da la lescha davart l'organisaziun giudiziala (LOG; DG 173.000). Tenor quel rendan tant las instanzas bassas sco er las instanzas superiuras accessiblas lur decisiuns a la publicitad en ina furma adequata. Tant la dretgira chantunala sco er la dretgira administrativa publitgeschan lur sentenzias decisivas mintgamai en furma stampada (Pratica da la dretgira chantunala dal Grischun [PDC] e [PDA]). Ultra da quai publitgeschan tuttas duas dretgiras tut lur decisiuns en chaussa en furma anonimisada en l'internet. Cun questa pratica da publicaziun da las duas dretgiras chantunalas superiuras fa il chantun Grischun ina buna figura en la cumparegliaziun interchantunala areguard la dimensiun e la tscherna da decisiuns publitgadas.

Il niz che pudess resultar da la publicaziun da tut las decisiuns anteriuras sco er da tut las decisiuns da las dretgiras chantunalas bassas sto vegnir giuditgà sco fitg pitschen. Las decisiuns las pli impurtantas da las dretgiras chantunalas superiuras èn publitgadas vinavant en las duas collecziuns (PDC e PDA). Ultra da quai èn bleras decisiuns antiquadas dapi l'introducziun dals novs urdens processuals sco er dapi autras midadas da leschas (dretg da la protecziun d'uffants e da creschids, dretg da divorzi, dretg penal e.u.v.). La realisaziun da questa pretensiun chaschunass custs supplementars considerabels che na pudessan betg vegnir cuvrids cun taxas che stuessan eventualmain vegnir incassadas.

La dretgira chantunala sco autoritad da surveglianza davart las dretgiras d'emprima instanza conferma ch'i na dettia betg – ni areguard l'urden processual ni areguard la chaussa – differentas giurisdicziuns ch'ina persuna che tschertga dretg stuess enconuscher. Cunquai che la pratica principala vegnia constituida gia da vegl ennà dal tribunal federal, possia la pratica che vegnia furmada da las dretgiras d'emprima instanza vegnir negligida.

Da las explicaziuns resulta ch'ina adattaziun da l'art. 16 LOG en quel senn che tut las sentenzias anteriuras e futuras da las dretgiras bassas e superiuras dal Grischun, e quai svelt ed independentamain da l'entrada da la forza legala, n'è betg necessaria tenor la regenza.

 4 da matg 2016