Ils 14 da zercladur 2026 votescha la populaziun davart l'iniziativa federala dal pievel «Na ad ina Svizra da 10 milliuns! (Iniziativa per la persistenza)». La Regenza grischuna vesa dischavantatgs per il chantun e per il territori da muntogna, sche l'iniziativa vegniss acceptada. A la scuntrada dad oz cun las medias ha la Regenza perquai recumandà da refusar l'iniziativa.
L'iniziativa «Na ad ina Svizra da 10 milliuns! (Iniziativa per la persistenza)» vul metter ina fin a l'immigraziun, uschespert che la Svizra ha ina populaziun da 10 milliuns. Plinavant pretenda l'iniziativa mesiras a partir dal mument che la Svizra surpassa la limita da 9,5 milliuns persunas: Il Cussegl federal stuess renegoziar la Cunvegna davart la libra circulaziun, activar clausulas da protecziun e restrenscher la reuniun da la famiglia (en spezial per burgaisas e burgais da la UE). L'iniziativa tanghescha pia gia l'economia, cura ch'il dumber d'abitantas e d'abitants cuntanscha la limita da 9,5 milliuns. Tenor il scenari mesaun da l'Uffizi federal da statistica vegn questa cifra cuntanschida gia l'onn 2031.
Il chantun Grischun fiss pertutgà fermamain
Il president da la Regenza Martin Bühler, commember da la suprastanza da la Conferenza da las regenzas chantunalas (CdC), renda perquai er attent a la tenuta negativa da la CdC. Gist sco chantun da muntogna: «Pervia da la demografia disfavuraivla sto il Grischun temair in effect negativ dubel, sche l'iniziativa vegniss acceptada», uschia il cusseglier guvernativ Marcus Caduff. Per la Svizra prognostitgescha l'Uffizi federal da statistica – tenor il scenari mesaun («scenari da referenza») – in augment da la populaziun da 15 pertschient fin l'onn 2055. En il chantun Grischun percunter crescha la populaziun sulettamain per 3 pertschient tenor quest scenari da referenza. Questa flaivla creschientscha è plinavant limitada sin fitg paucas regiuns (Val dal Rain da Cuira, part sut dal Mesauc). L'effect negativ vegn rinforzà tras l'uschenumnà quozient da vegliadetgna. En il Grischun è quel actualmain tar 40, l'onn 2055 gia tar 60. Per l'onn 2055 vul quai dir, che sin 100 persunas en la vegliadetgna d'activitad da gudogn vegnan 60 persunas en la vegliadetgna da pensiun. Il medem vala per il quozient da giuventetgna: Il dumber da giuvenils è gia sa reducì ils ultims 10 onns per 1,3 pertschient. Il fatg che la populaziun vegn pli e pli veglia, s'acutisescha considerablamain ils proxims onns en il chantun Grischun. Perquai constatescha il president da la Regenza Martin Bühler: «L'inveteraziun da la populaziun dastgass anc crescher evidentamain, sche l'immigraziun vegniss restrenschida artifizialmain pervia da la l'iniziativa ‹Na ad ina Svizra da 10 milliuns!›».
Il svilup negativ da la populaziun cun activitad da gudogn cuntinuescha
Il basegn da forzas da lavur en il chantun Grischun crescha, entant che la purschida da forzas da lavur en il chantun sa reducescha il medem mument. Il resultat: Gia en paucs onns na po circa mintga quarta plazza da lavur en il chantun Grischun betg pli vegnir occupada cun lavurantas e lavurants indigens. Per il Grischun na discurra il Forum economic dal Grischun perquai betg pli d'ina mancanza da persunas spezialisadas, mabain d'ina mancanza generala da forzas da lavur (pia d'ina mancanza che na pertutga betg mo tschertas paucas gruppas professiunalas spezialisadas). Perquai ch'i smanatscha en l'entira Svizra ina mancanza da forzas da lavur, daventa la situaziun anc pli difficila per il Grischun. Sche l'iniziativa vegniss acceptada, dastgass il cumbat da concurrenza per forzas da lavur tranter las regiuns svizras daventar pli grond. Quai dastgass augmentar anc pli fitg la depopulaziun e la mancanza da forzas da lavur – che na pudessan betg pli vegnir cumpensadas cun lavurantas e lavurants da l'exteriur.
Sectur da sanadad sco exempel
Il dumber da persunas occupadas en il sectur da sanadad (ospitals, praticas, Spitex) è creschì cuntinuadamain durant l'ultim decenni en il chantun Grischun. Stgars 30 pertschient da questas persunas occupadas han ina naziunalitad estra. Il cusseglier guvernativ Peter Peyer constatescha perquai: «La creschientscha è stada qua pli gronda che la creschientscha da la populaziun. Quai dastgass avair in connex cun la midada da la structura da vegliadetgna». Er en il sectur da tgira e d'assistenza è il dumber da plazzas a temp cumplain creschì cleramain. In'ulteriura creschientscha (previsibla) ed in cumbat da concurrenza pli intensiv per forzas da lavur en il sectur da sanadad èn perquai – per il cusseglier guvernativ Peter Peyer – er «ina perspectiva inquietanta per ils ospitals regiunals, per las instituziuns da tgira e per las praticas da medias e medis». Ils fatgs da sanadad pateschan gia oz en l'entira Svizra d'ina mancanza structurala da forzas da lavur. Sche l'iniziativa vegniss acceptada, dastgassi esser fitg difficil da mantegnair il provediment da la sanadad.
Facit
Per resumar constatescha il president da la Regenza Martin Bühler: «Ord vista da l'economia publica pledan trais motivs centrals per l'immigraziun: ella stabilisescha la purschida da lavur en ina societad che vegn pli e pli veglia, ella rinforza l'innovaziun e la productivitad en in'economia che sa basa sin la savida, ed ella garantescha la funcziunalitad da branschas cun lavur intensiva, cunzunt en regiuns perifericas.»
Agiunta:
Fegliet infurmativ: Tge che l'iniziativa «Na ad ina Svizra da 10 milliuns!» signifitga per il chantun Grischun
Infurmaziuns:
Cusseglier guvernativ Peter Peyer, schef dal Departament da giustia, segirezza e sanadad. Las dumondas vegnan coordinadas da Ursina Trautmann, responsabla per la communicaziun dal Departament da giustia, segirezza e sanadad, tel. +41 79 712 51 57, e‑mail Medienstelle@djsg.gr.ch.
Responsabladad: Regenza