In onn suenter il cumenzament da la realisaziun, mussa la Strategia da biodiversitad dal Grischun effects concrets: En tut il chantun vegnan lantschads projects, revalitads spazis da viver e stabilids novs partenadis. La Strategia vegn purtada d'ina vasta rait d'acturas ed acturs engaschads, che surpiglian atgna responsabladad e rinforzan cuminaivlamain il chapital natiral dal chantun.
In onn suenter il cumenzament uffizial da la realisaziun fa il chantun Grischun in'emprima bilantscha: L'onn 2025 ha la Strategia da biodiversitad cumenzà a girar. «Nus n'essan betg pli en la fasa da planisaziun, mabain stain amez la realisaziun – cun projects visibels en las regiuns ed en las vischnancas», di Remo Fehr, manader da l'uffizi responsabel, l'Uffizi per la natira e l'ambient.
Resultats concrets da l'emprim onn
Il rapport annual ch'è vegnì preschentà oz mussa: 26 da 28 mesiras èn vegnidas iniziadas, las duas ulteriuras èn en preparaziun. Ils exempels preschentads tanschan dal Mesauc, nua che novs puzs dattan puspè in spazi da viver ad amfibis rars, fin sin il Glaspass, nua ch'ins regenerescha sistematicamain ina palì e simplifitgescha sia cultivaziun. Er la tgira da prads sitgs cun spezias multifaras, il cumbat cunter spezias da plantas invasivas e la semenza locala indigena, ch'è disponibla da nov en set regiuns parzialas, mussan: In effect resulta là, nua ch'i vegn lavurà concretamain.
Decisiv è – tenor il manader dal project Luis Lietha – quai che stat davos questas cifras: «La Strategia da biodiversitad n'è betg in tigher da palpiri, mabain ina rait creschenta da persunas e da projects che rinforzan pass per pass il chapital natiral dal Grischun.» Per exempel èn 30 manaschis agriculs participads al project da pilot «Manaschis da biodiversitad».
Ensemen per il chapital natiral
In factur decisiv per il success è la collavuraziun tranter plirs secturs. Posts chantunals spezialisads, vischnancas, l'agricultura, il turissem, l'economia e persunas engaschadas al lieu collian lur savida e concentreschan lur forzas. Il cusseglier guvernativ Jon Domenic Parolini punctuescha l'impurtanza fundamentala da quest concept: «La biodiversitad è chapital natiral – gist uschè real sco vias u scolas. Tgi che tracta oz quest chapital cun quità, procura che las proximas generaziuns grischunas han la pussaivladad d'ir enturn meglier cun las consequenzas da la midada dal clima e cun auters midaments.»
Questa perspectiva caracterisescha la «via grischuna»: Soluziuns vegnan sviluppadas cuminaivlamain, han in vast sustegn e vegnan realisadas en moda pratica. Gist il project da pilot «Manaschis da biodiversitad» en l'agricultura sco er il project cunter l'engondament mussan, che la cooperaziun e l'atgna responsabladad èn facturs centrals. Er per Remo Fehr èsi cler, tge ch'è impurtant: «Pli cumplexas che las sfidas daventan, e pli impurtant ch'igl è, che nus ans concentreschian sin quai ch'è realisabel – e fetschian quai cuminaivlamain.»
Da l'installaziun a la francaziun
L'emprim onn è stà caracterisà da l'installaziun: sclerir cumpetenzas, etablir andaments, lantschar projects. A medem temp èsi sa mussà, quant ch'i resulta, sche differents secturs spezials collavuran. «L'onn 2025 ha regurdà en blers puncts ad in start-up», di Lietha. «Bler capita en moda nunspectaculara davos las culissas, ma gist quai permetta che projects han insumma in effect.» Las mesiras cumenzadas vegnan ussa consolidadas ed ulteriurs projects vegnan lantschads. La finamira è da rinforzar vinavant la cooperaziun da tut las parts participadas e da francar anc meglier l'atgna responsabladad da tuttas e tuts per la biodiversitad.
«La Strategia da biodiversitad n'è betg in punct final», di il cusseglier guvernativ Parolini. «Ella è ina invitaziun da prender per mauns cuminaivlamain il futur da noss chapital natiral.» Il rapport annual mussa: Il Grischun è qua sin buna via. Il fundament è mess, emprims resultats èn visibels. Ussa sa tracti da cuntinuar – ensemen pass per pass.
Fotografias:
Link per chargiar giu
©Peter Grischott
Dapli infurmaziuns:
Infurmaziuns:
- Cusseglier guvernativ dr. Jon Domenic Parolini, schef dal Departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient
Las dumondas vegnan coordinadas da Simon Bott, viceschef responsabel per la communicaziun dal Departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient, tel. +41 81 257 27 11 (cuntanschibel da las 11.00 fin las 12.00), e‑mail Simon.Bott@ekud.gr.ch
- Remo Fehr, manader da l'Uffizi per la natira e l'ambient, tel. +41 81 257 29 41 (cuntanschibel da las 11.00 fin las 15.00), e‑mail Remo.Fehr@anu.gr.ch
Responsabladad: Departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient