Ils 3 da november 2026 ha gì lieu in'ulteriura Maisa radunda davart il tema «traffic da guntgida». Represchentantas e represchentants da la Confederaziun, dal chantun, da las regiuns e da las vischnancas han discutà davart las mesiras per proteger la populaziun per lung da la A13 e da la A28 dal traffic da guntgida. L'Uffizi da construcziun bassa dal Grischun vul optimar vinavant las mesiras cumprovadas ed accelerar pass per pass l'automatisaziun tecnica.

Las mesiras per reducir il traffic da guntgida per lung da las vias naziunalas A13 ed A28 èn da princip sa cumprovadas er durant la stagiun passada. Il volumen da traffic è stà sin in nivel sumegliant sco ils onns avant. Ins ha constatà ch'igl ha adina puspè dà bler traffic er ils lavurdis enturn las fins d'emna criticas, en spezial la gievgia, il venderdi ed il glindesdi.

Cun agid da dosadis sin la via naziunala èsi stà pussaivel da regular sistematicamain il traffic e da limitar la chargia per ils abitadis pertutgads. Uschia han ins pudì garantir en spezial la circulaziun dal traffic en ils vitgs sco er il passadi liber per las organisaziuns a glisch blaua e per il traffic public. La finamira è vinavant da tegnair relativamain stabila la circulaziun dal traffic sin la via naziunala e d'impedir che las colonnas sa spostian sin las vias chantunalas e communalas.

Las experientschas mussan er, che las singulas mesiras ston vegnir accordadas cuntinuadamain ina cun l'autra. Uschia è il stabiliment da retegnida a Giuvaulta da princip sa cumprovà. La distanza fin Razén è dentant memia gronda per regular efficaziamain il traffic senza dosadis supplementars. Pervia da quai è vegnì mess en funcziun, durant il manaschi current, in ulteriur post da dosadi tar las funtaunas d'aua minerala da Razén.

Main che 40 pertschient pur traffic da transit
Las evaluaziuns da quest onn conferman las experientschas dals onns passads: main che 40 pertschient dal traffic sin la A13 durant ils firads da primavaira èn d'attribuir al pur traffic da transit. Passa 60 pertschient dals vehichels restan en il chantun u bandunan quel sur in'autra ruta. Il medem mument po il volumen da traffic s'augmentar fermamain durant paucas uras, uschia che las vias naziunalas arrivan als cunfins da lur capacitads.

Er las observaziuns en il territori da Domat mussan, ch'ils moviments da traffic èn d'attribuir per gronda part al traffic da destinaziun e da partenza en la regiun. La derivanza exacta dals singuls vehichels na sa lascha dentant betg deducir da quai. Igl è impurtant da far ina contemplaziun differenziada, per che las mesiras possian vegnir concepidas sistematicamain tenor las situaziuns da traffic respectivas.

Sguard enavant: Automatisar pass per pass ils stabiliments
In punct central da l'ulteriur svilup è l'automatisaziun dals stabiliments da dosadi per pudair duvrar quels, sche pussaivel, senza l'intervenziun da persunal. Las experientschas cun il stabiliment parzialmain automatisà a Zizers e cun ils stabiliments supplementars per lung da la A13 èn ina basa impurtanta en quest reguard. Sch'i dat nunspetgadamain fitg bler traffic, duain ils stabiliments reagir en il futur en moda uschè autonoma sco pussaivel sin la situaziun da traffic e pudair instradar automaticamain las mesiras il dretg mument.

Durant dis che han, tenor l'experientscha, in fitg grond volumen da traffic duain las mesiras cumprovadas vegnir applitgadas vinavant tenor in concept definì, e quai cun dosar il traffic a las sortidas da l'autostrada e cun ulteriurs dosadis sin las vias chantunalas. L'automatisaziun duai simplifitgar il manaschi e reducir l'intervenziun da persunal.

La primavaira 2027 lantscha l'Uffizi da construcziun bassa ina fasa da pilot cun ina schelta da stabiliments. Sche las soluziuns tecnicas sa cumprovan, duai il manaschi automatisà vegnir extendì en il decurs da la stad pass per pass sin ulteriurs lieus previs per lung da la A13. Cura che tge stabiliments vegnan automatisads, na po per il mument anc betg vegnir definì concretamain. La realisaziun concreta dependa dals scleriments tecnics e manaschials sco er da las experientschas cun la fasa da pilot.

Per in'automatisaziun efficazia ston ils stabiliments esser accordads in cun l'auter. In dosadi isolà en in singul lieu po uschiglio chaschunar colonnas en auters lieus. Pervia da quai ston per exempel la regulaziun dals stabiliments e la gestiun dals access a l'autostrada vegnir consideradas cuminaivlamain.

Ulteriura examinaziun da dumondas giuridicas e d'aspects tecnics dal traffic
Il chantun examinescha pussaivladads supplementaras per reducir il traffic da guntgida tras ils vitgs pertutgads. En quest connex sa tschenta er la dumonda, sut tge premissas giuridicas che las vias chantunalas pudessan vegnir serradas per il traffic da transit. Talas serradas premettan en spezial, ch'i vegnia sclerì, sch'igl è pussaivel d'abolir l'obligatori da vignetta sin il traject respectiv da la via naziunala. Il chantun ha inizià ils scleriments giuridics e specifics correspundents tar la Confederaziun. Sche ed en tge furma che ulteriuras mesiras pon vegnir deducidas da quai, è actualmain avert.

La collavuraziun cun las vischnancas e cun la Confederaziun resta centrala
La Maisa radunda permetta in barat regular tranter la Confederaziun, il chantun, las regiuns e las vischnancas e furma ina basa impurtanta per sviluppar vinavant la gestiun dal traffic.

Ina stretga coordinaziun tranter tut ils participads è indispensabla. Las mesiras da la Confederaziun per meglierar la circulaziun dal traffic (utilisaziun dinamica dal vial da panna sco er armonisaziun da la sveltezza ed avertiment en cas da privels) cumpletteschan la gestiun chantunala dal traffic. La finamira da tut ils participads è, da mantegnair la via naziunala uschè effizienta sco pussaivel, da reducir il traffic da guntgida tras ils abitadis e da proteger la populaziun da grevezzas supplementaras.

Agiuntas

Graficas San Bernardin

Graficas Ragaz Bogn

Infurmaziuns

• Andreas Pöhl, manader Gestiun dal traffic, Uffizi da construcziun bassa, tel. +41 81 257 37 62 (cuntanschibel da las 09.00 fin las 12.00), e‑mail Andreas.Poehl@tba.gr.ch
• Reto Knuchel, inschigner chantunal, Uffizi da construcziun bassa, tel. +41 81 257 37 01 (cuntanschibel da las 09.00 fin las 09.40 e da las 14.30 fin las 16.00), e‑mail Reto.Knuchel@tba.gr.ch

Responsabladad: Uffizi da construcziun bassa