Ils 21 da zercladur 2024 hai dà grevas malauras en il Mesauc. L'analisa chantunala da l'eveniment da l'Uffizi da guaud e privels da la natira (UGP) mussa, tge motivs pussaivels che han chaschunà l'eveniment e nua ch'igl è necessari d'agir. L'analisa furnescha er infurmaziuns da basa impurtantas e recumandaziuns concretas per ir enturn en l'avegnir cun ils privels da la natira.

Ina cumbinaziun da plirs facturs disfavuraivels è stada la raschun per l'eveniment dals 21 da zercladur 2024 en il Mesauc: la primavaira è stada fitg bletscha, la marschauna ha cumenzà tard ed è stada intensiva, en consequenza da quai è il terren stà fitg umid, e la finala hai dà urizis locals fitg ferms. Questa cumbinaziun ha chaschunà numerusas bovas en ils auals laterals da la Moesa e donns considerabels en las vischnancas da Lostallo, Soazza e Grono. La colliaziun nord-sid sur il San Bernardino è stada interrutta durant circa duas emnas. Pertutgà spezialmain è stà il territori dal Rià de la Molera a Lostallo, nua ch'igl ha dà in eveniment tragic cun duas victimas ed ina persuna sparida.

Nagin eveniment extrem – ma effects reciprocs cumplexs
Malgrà ils gronds donns n'è l'eveniment betg vegnì classifitgà sco eveniment extrem. Quai resorta da l'analisa detagliada da l'Uffizi da guaud e privels da la natira. L'intensitad, l'extensiun territoriala ed ils tips da process èn cumparegliabels cun auters eveniments istorics. La perioda da repetiziun vegn stimada a circa 100 onns per l'entira val ed a 30 fin 300 onns per singuls auals laterals. Betg mo la quantitad da plievgia è stada decisiva, mabain er la preschientscha da plirs facturs critics a medem temp, sco la marschauna ed il terren gia fitg umid. L'analisa mussa plinavant, ch'ins ha per part sutvalità fin ussa effects reciprocs tranter ils auals laterals e la Moesa ed – en consequenza da quai – ils process da reflussiun. Singulas ovras da protecziun èn arrivadas als cunfins da lur capacitads, uschia che lur effect era localmain restrenschì.

Chartas da privels: tut en tut correctas – en detagl memia optimisticas
L'examinaziun da las chartas da privels ha purtà in maletg differenzià. L'extensiun territoriala dals privels era per il solit vegnida registrada bain. Areguard las intensitads e las quantitads da glera sa mussan dentant per part cleras sutvalitaziuns. La basa metodica dal giudicament dals privels vegn confermada tras l'analisa. A medem temp exista in basegn da meglieraziun sistematic – en spezial tar la consideraziun da cumbinaziuns da process, blocs gronds, sbuvadas sco er tar il svilup dals curs d'aua a lunga vista. Questas enconuschientschas vegnan gia integradas en la revisiun currenta da las chartas da privels. Actualmain vegnan revedidas las chartas da privels per passa 90 auals laterals sco er per la Moesa. Las lavurs duain esser terminadas fin la fin da l'onn 2026; per gronda part èn ellas gia realisadas.

Superaziun svelta grazia a la collavuraziun
Grazia ad ina stretga collavuraziun tranter las vischnancas, il chantun e la Confederaziun èsi stà pussaivel da dumagnar l'eveniment en moda speditiva e coordinada. Mesiras immediatas han pudì vegnir realisadas svelt. Las permissiuns necessarias èn vegnidas concedidas posteriuramain en moda pragmatica. Ina soluziun innovativa è stada la deponia «Gagna de Sort», che serva a medem temp sco rempar cunter bovas.

«La superaziun da quest eveniment mussa, quant impurtant ch'igl è, che las vischnancas, il chantun e la Confederaziun collavurian stretgamain in cun l'auter. Las sveltas decisiuns dal chantun han permess da realisar spert mesiras immediatas e da segirar infrastructuras impurtantas. Quai è stà decisiv per ina svelta stabilisaziun da la situaziun e per la reconstrucziun», di il selvicultur chantunal Urban Maissen, manader da l'Uffizi da guaud e privels da la natira.

Las enconuschientschas vegnan gia implementadas en mesiras concretas
L'analisa mussa cleramain: En il Mesauc restan privels da la natira ina ristga relevanta, e tras las consequenzas da la midada dal clima pon els anc s'augmentar. L'analisa mussa dentant er, ch'ins ha pudì trair conclusiuns impurtantas da l'eveniment. Recumandà vegni tranter auter da considerar meglier l'umiditad dal terren e la marschauna sco er da far stimaziuns pli exactas dals volumens da glera. Vegnir optimada vinavant duai er la planisaziun tempriva da resursas, da spazi da deposit e la communicaziun en cas da crisas.

Bleras enconuschientschas vegnan gia realisadas – tranter auter mesiras immediatas, l'actualisaziun da las chartas da privels sco er la planisaziun d'ulteriurs projects da protecziun en territoris spezialmain periclitads. «L'analisa da l'eveniment è pia ina contribuziun impurtanta per proteger en il futur la populaziun, ils abitadis e las infrastructuras en il Mesauc anc meglier cunter privels da la natira», di Urban Maissen.

Agiunta:

Malauras Mesauc zercladur 2024, Analisa chantunala da l'eveniment, UGP 2026.

Infurmaziuns:

• Urban Maissen, selvicultur chantunal, Uffizi da guaud e privels da la natira, tel. +41 81 257 38 51 (cuntanschibel da las 10.30 fin las 11.30), e-mail Urban.Maissen@awn.gr.ch
• Kathrin Niederer, referendaria Privels da la natira, Uffizi da guaud e privels da la natira, tel. +41 81 257 38 75 (cuntanschibla da las 10.30 fin las 11.30), e-mail Kathrin.Niederer@awn.gr.ch

Responsabladad: Uffizi da guaud e privels da la natira