Zum Seiteninhalt

Situaziun linguistica en il chantun Grischun

En il chantun Grischun è la diversitad linguistica fitg preschenta tant sin plaun instituziunal sco er sin plaun individual. Tranter ils chantuns plurilings (BE, GR, FR e VS) è il Grischun l'unic chantun triling da la Svizra. Las linguas uffizialas tudestg, rumantsch e talian sa spartan ultra da quai en numerusas variantas dialectalas ed en differents idioms che vegnan er scrits.

Ensemen cun il chantun Tessin è il Grischun a medem temp er quel territori da la Svizra, nua ch'i vegnan discurridas las duas linguas naziunalas minoritaras talian (TI e GR) e rumantsch (mo GR).

Da las ca. 188'000 persunas che vivan actualmain en il chantun Grischun inditgeschan var dus terzs il tudestg sco lur lingua principala, q.v.d. sco lingua da lur pensar e sco lingua ch'ellas e ch'els san il meglier. 15 % inditgeschan il rumantsch, 10 % inditgeschan il talian sco lur lingua principala (dumbraziun dal pievel 2000). Cunzunt il rumantsch – ch'era represchentà fermamain anc avant 200 onns en grondas parts dal chantun (ca. 50 % da la populaziun enturn l'onn 1803) – ha pers bler terren en il decurs dal temp en cumparegliaziun cun il tudestg e sa chatta oz en ina situaziun periclitada che pretenda mesiras da protecziun e da mantegniment spezialas.


 

Cumpetenza en dumondas da lingua

Entaifer l'administraziun chantunala èn las cumpetenzas en il sectur da las «linguas chantunalas ed uffizialas» organisadas en moda decentrala (cf. survista). La Promoziun da linguas dal chantun Grischun è integrada en la Promoziun chantunala da la cultura. En vista a la situaziun speziala da la politica da linguas e da la cultura da linguas en il Grischun sustegna e sviluppa ella mesiras per mantegnair e per promover il rumantsch ed il talian sco er la trilinguitad chantunala. Sia basa legala è la lescha da linguas dal chantun Grischun ch'è entrada en vigur il 1. da schaner 2008 (cf. politica da linguas).



Secturs da la Promoziun da linguas:


  • La Promoziun da linguas sustegna mesiras da terzas persunas en il sectur da la promoziun da linguas (cf. projects per promover las linguas).
  • Medemamain sviluppa e tgira ella sezza projects per mantegnair e per promover il rumantsch ed il talian sco er la trilinguitad chantunala.
  • La Promoziun da linguas è il post da contact cun il Cussegl da l'Europa, cun la Confederaziun, cun las instanzas chantunalas, cun las organisaziuns linguisticas sco er cun ils districts, cun ils circuls e cun las vischnancas (per dumondas generalas davart las linguas).
  • Ultra da quai è ella il post da documentaziun e d'infurmaziun per la cuntrada linguistica grischuna sco er per la politica chantunala en il sectur da las linguas naziunalas ed uffizialas (cf. politica da las linguas).