Princips

Donns da selvaschina poi dar, sch'ils interess da l'uman tangheschan il spazi da viver tradiziunal dals animals selvadis. Culturas agriculas èn savens ina funtauna da nutriment facilmain accessibla, che porscha energia a la selvaschina d'ungla, al tais ed a differentas spezias d'utschels. Cun mesiras da protecziun adattadas pon tals donns vegnir evitads en la gronda part dals cas. Sch'i n'è betg pussaivel da realisar mesiras da protecziun u sche la selvaschina chaschuna donns, cumbain che las mesiras da protecziun èn vegnidas realisadas sco ch'i tutga, paja il chantun – sut tschertas premissas – ina indemnisaziun. Qua sutvart chattais Vus infurmaziuns davart ils tema «donns da selvaschina». En cas da donn è decisiva la legislaziun da chatscha federala resp. chantunala.

Tge vegn indemnisà?

Premess ch'i n'existian nagins motivs d'exclusiun, indemnisescha il chantun da princip donns che la selvaschina e capricorns dads liber per la chatscha chaschunan vi da culturas agriculas e vi d'animals da niz*. Donns tras animals protegids tenor dretg federal, sco p.ex. il luf, il luf-tscherver, l'urs ed il castur, vegnan indemnisads dal chantun e da la Confederaziun, sche las pretensiuns èn ademplidas.

*Remartga impurtanta: Questas infurmaziuns pertutgan mo donns, che betg animals da rapina gronds n'han chaschunà vi d'animals da niz. Donns chaschunads tras il luf, il luf-tscherver u l'urs vi da nursas, chauras ed auters animals da niz, vegnan elavurads da la partiziun Animals da rapina gronds, ch'è cumpetenta en chaussa. Cas d'animals da niz stgarpads ston vinavant vegnir annunziads immediatamain al guardiaselvaschina cumpetent.

Tge na vegn betg indemnisà?

En ils suandants cas da donn n'exista nagin dretg d'indemnisaziun:

• Donns ch'èn vegnids chaschunads tras animals dads liber per la chatscha, ma che na pertutgan betg culturas agriculas u animals da niz, sco p.ex. donns vi da curtins dasper chasa, curtins forestals, vehichels, edifizis ed autras infrastructuras.
• Donns vi da culturas agriculas u vi d'animals da niz che na servan betg ad intents economics.
• Donns en il territori d'alpegiada.
• Donns da main che 200.– francs u sche la perdita da la racolta è pli bassa che 5 %.
• Donns tras animals, cunter ils quals ins dastga prender mesiras d'agid a sasez tenor l'art. 30 da la Lescha chantunala da chatscha (LCC).
• Donns vi da culturas intensivas, sche las mesiras da defensiun pretendiblas n'èn betg vegnidas realisadas.

Il dretg d'indemnisaziun scroda u vegn reducì en ils suandants cas da donn:

• Donns annunziads memia tard.
• Annunzias da donns che cuntegnan evidentamain faussas indicaziuns u indicaziuns che mainan en errur.
• Donns vi da culturas gia racoltadas.
• Donns, per ils quals la persuna donnegiada è cunresponsabla.
• Donns che avessan pudì vegnir impedids tras mesiras da defensiun pretendiblas (conculpaivladad).

Mesiras da defensiun pretendiblas

Sco mesiras da defensiun pretendiblas valan tranter auter:

• Far saiv enturn culturas intensivas periclitadas tenor las prescripziuns dal chantun (art. 1 da l'Ordinaziun per prevegnir ed indemnisar donns da selvaschina en l'agricultura).
• Proteger animals da niz cunter donns tras animals selvadis.
• Mesiras pretendiblas per prevegnir a donns tras casturs tenor las prescripziuns da la Confederaziun (art. 10g al. 1 OChP).
• Far saivs da nursas u saivs da fildarom cun tensiun electrica enturn champs da tirc, quai 3 fin 4 emnas avant ch'il tirc è loms e latgus (protecziun cunter tais e portgs selvadis sco er per part cunter tschiervs, chavriels e chamutschs). La saiv sto vegnir controllada regularmain e vegnir allontanada cumplettamain suenter la racolta.

Sco agid d'orientaziun per construir saivs professiunalas po vegnir consultada la broschura da l'agridea. En cas da donn po la stimadra u il stimader da donns da selvaschina recumandar da prender mesiras da defensiun per evitar donns futurs.

Attenziun: Bain pon culturas intensivas periclitadas considerablamain vegnir protegidas cunter donns tras animals selvadis cun agid da saivs electricas, raits da granella e chaussas sumegliantas. En cas da donn na valan talas protecziuns dentant betg sco mesiras da defensiun renconuschidas.

Annunziar donns sur il ePortal

Donns da selvaschina pon vegnir annunziads a partir d'immediat sin via digitala sur il ePortal dal chantun. Ins na sto pia betg pli ir per il formular tar la vischnanca e trametter tal per posta a la stimadra u al stimader da donns da selvaschina. A partir dal 1 da schaner 2027 vegnan acceptadas mo pli annunzias da donns da selvaschina digitalas. En il ePortal vegn la surfatscha donnegiada marcada sin la charta, ed i vegn inditgà la spezia d'animals che ha chaschunà il donn sco er la cultura donnegiada. Controllai – cura che Vus emplenis il formular – che las persunalias, en spezial il numer da telefon e l'adressa dad e-mail, sajan inditgadas correctamain. Uschiglio na pudain nus betg contactar Vus. Per la regiun resp. per il district da chatscha è decisiva la posiziun da la surfatscha donnegiada. Ina charta da survista dals districts da chatscha chattais Vus qua.

Stimaziun dal donn

La stimadra u il stimader da donns da selvaschina s'annunzia per telefon per fixar in termin da stimaziun. A chaschun da la stimaziun controllescha ella u el al lieu las indicaziuns sin il formular, ensemen cun la surveglianza da chatscha. Sch'igl exista in dretg d'indemnisaziun, vegn la summa dal donn calculada a maun dal mussavia actual da l'agridea per la stimaziun da donns da cultura, ediziun «Donns da selvaschina». Ils custs da la stimaziun vegnan da princip surpigliads dal chantun. Ils custs pon vegnir adossads a la persuna donnegiada, sche la stimaziun mussa, ch'i n'è evidentamain avant maun nagin donn da selvaschina u mo in donn da bagatella.

Finiziun e decisiun

Cun suttascriver il formular da donns da selvaschina renconuscha la persuna donnegiada il resultat da la stimaziun, ed ella prenda enconuschientscha d'eventualas recumandaziuns per evitar donns futurs. Sche la persuna donnegiada na renconuscha betg il resultat da la stimaziun cun sia suttascripziun, emetta l'Uffizi da chatscha e pestga ina disposiziun contestabla cun la decisiun. La decisiun po vegnir contestada entaifer 30 dis tar il Departament d'infrastructura, energia e mobilitad (DIEM). In eventual donn vegn indemnisà a la persuna donnegiada pir, suenter ch'ina decisiun cun vigur legala è avant maun.

Persunas da contact

Stimadras e stimaders da donns da selvaschina a la pagina cumissiuns & gremis