Navigation

Inhaltsbereich

«Discriminaziun n'ha betg adina raschuns ideologicas»

Hanspeter Fent s'occupa dapi decennis da conflicts interculturals e da la dumonda co ch'ins po schliar quels. El è confundatur dal center da cumpetenza TikK ed oz coach e cussegliader independent.

 

Intervista: Philipp Grünenfelder

Signur Fent, avais Vus sez era gia stuì far experientschas da discriminaziun?

Gea, tuttavia. Mia mamma è vegnida cun 18 onns da l'Italia en Svizra, mes bab è naschì en il Toggenburg sco secondo talian. Jau sun creschì si là dal temp ch'ils «tschincs» èn vegnids confruntads cun gronda refusa. Perquai sun jau m'occupà gia baud cun dumondas da l'appartegnientscha resp. da la marginalisaziun ed jau hai sviluppà in sensori per malgistadads. Quellas hai jau resentì bunamain a moda fisica, dolurusa. Spezialmain cura ch'i gieva per furmas subtilas, per exempel envers mia mamma. Jau mez hai adina puspè stuì tegnair nà la testa per auters pervi da mia biografia da migraziun e sun perquai era stà in tipic disdider da scola.

Han questas experientschas gì pli tard in'influenza directa sin Vossa via da furmaziun e Vossa carriera professiunala?

Absolutamain. Il quità, schebain jau chattia insumma ina buna via m'ha adina accumpagnà. El è dentant per fortuna stà collià cun la dumonda tge che jau mez giavischia insumma. Abstrahà da quai che jau fiss gugent vegnì pilot (surri), èsi adina stà cler per mai: jau vi pudair gidar. Surpigliar rollas d'intermediatur correspunda da princip a mes caracter, e questa abilitad è franc anc vegnida rinforzada tras mias experientschas durant l'uffanza e la giuventetgna. Il medem mument ha mia biografia da migraziun augmentà la chapientscha per munds da viver differents ed eguals. Quai è ina basa impurtanta era per mias activitads professiunalas odiernas iniziadas suenter in emprendissadi ed il studi da la lavur sociala.

Pertge èsi uschè impurtant per ina societad da cumbatter il rassissem e la discriminaziun?

L'integraziun en il senn d'ina participaziun cun ils medems dretgs a tut ils process da la societad po mo reussir, sch'i na dat nagina discriminaziun. Perquai èsi in acquist politic impurtant che la protecziun da discriminaziun è francada oz tranter auter en ils programs chantunals d'integraziun ed è uschia in'incumbensa da las autoritads.

Gist cun las autoritads avais Vus lavurà gia a partir da la mesadad dals onns 1990 ed avant quest svilup. Tge ha motivà las persunas responsablas en las administraziuns, en las scolas u tar la polizia da dumandar Voss sustegn?

I dat dus motivs ch'ins sto differenziar. D'ina vart il basegn da sustegn urgent en situaziuns da conflict acutas tranter persunas indigenas ed immigradas sco p.ex. attatgas violentas sin plazzas da pausa. Da l'autra vart il basegn da far a lunga vista midadas structuralas en las organisaziuns sezzas. Saja quai per evitar ulteriurs incidents u per elavurar ils cas succedids. Analisas da las situaziuns urgentas han mussà savens ch'igl è inditgà da sa fatschentar a moda pli cumplessiva cun la tematica.

Pudais Vus far in exempel?

Ina giada avain nus intermedià suenter in delict da mazzament, en il qual in bab oriund dal Curdistan aveva mazzà sia figlia cun in cuntè. Surtut las medias han discurrì svelt d'in murdraretsch d'onur ed han fatg la dumonda pauschala, sch'i saja «uschia» insumma pussaivel d'integrar persunas immigradas. A la tschertga dals motivs èn tut ils participads sa focussads memia ditg e memia fitg sin aspects culturals empè d'intercurir a fund l'entira istorgia. Igl è sa mussà che la famiglia aveva bain gì sustegn dals servetschs socials avant il delict, ma che quest agid n'era betg stà adequat a la situaziun da conflict famigliara. El sa basava medemamain memia fitg sin pregiudizis ed il concept da limitaziun «Nus ed ils auters». Questa experientscha per la vischnanca tant dischagreabla sco era surprendenta ha manà ad in engaschament da trais onns che ha pussibilità d'elavurar il cas cuminaivlamain.

Han las autoritads agì a moda rassistica?

I n'è betg stà la finamira da tschertgar ulteriurs culpaivels u delinquents. Il bab è vegnì sentenzià ed ha cun raschun stuì surpigliar la responsabladad per ses malfatg. En il center èn stadas dumondas pli generalas, dumondas da princip: Tge pudain nus sco stadi e societad civila anc far per agir a moda adequata e sche pussaivel evitar tals cas? Era per quest intent è l'efficacitad da nossa lavur adina puspè vegnida evaluada scientificamain.

Cura è insatgi in delinquent rassistic?

Per mai è il pled delinquenta u delinquent problematic en quest connex ed en sia absolutadad. Sch'insatgi violescha leschas cun agir a moda rassistica u discriminanta, è il cas cler. Qua datti reglas. Agir e resentir insatge a moda rassistica u discriminanta ha dentant bleras furmas e consequenzas, era pli subtilas. Discriminaziun n'ha era betg adina raschuns ideologicas.

Pudais Vus era qua numnar in cas concret?

Ina scolasta primara ha refusà ad in scolar da frequentar il curs da lingua e cultura da la patria da la sonda, perquai che quel di fiss stà previs excepziunalmain er il di da visita dals geniturs. La dumonda da cumpromiss da ses geniturs dad almain pudair esser preschent mo durant la mesadad dal temp, ha il cussegl da scola refusà. La mamma ed il bab han tuttina fatg quai uschia ed èn vegnids admonids e punids da l'autoritad. Il cussegl da scola ha defendì la posiziun pauschala che l'obligaziun da scola saja prioritara ed il rest chaussa privata. Fin a quel di eran ils geniturs s'engaschads cun bler entusiassem en il cussegl da geniturs ubain a chaschun d'occurrenzas da scola. Silsuenter èn els vegnids en in conflict intern ed han gì ina gronda crisa da fidanza. Els èn sa sentids marginalisads e malchapids ed èn sa retratgs. Davant dretgira han els alura survegnì raschun, pertge che l'urden da scola preveseva explicitamain la visita dals curs da lingua e cultura da la patria.

È la situaziun sa schluccada suenter questa sentenzia?

Na, pir ina maisa radunda iniziada da nus ha manà ad ina buna fin. La finala èsi stà surtut cun la persuna d'instrucziun ina situaziun perturbanta tranter umans che appreziavan fitg in l'auter avant. Il cussegl da scola è sa perstgisà ed ha midà sia pratica da decider. La persuna d'instrucziun ha pudì sincerar als geniturs ch'ella sezza n'haja atgnamain gnanc vulì agir uschia, ch'i saja era stà dischagreabel per ella «d'ademplir l'obligaziun». Ils geniturs e la scolasta han anc adina ina buna relaziun ed jau na schess betg che la pedagoga saja stada en quest cas ina delinquenta.

È la prontadad da manar in dialog il pass impurtant en Vossa lavur?

Quai empruvain nus da cuntanscher. Ins po motivar umans da manar in discurs cun meds fitg differents. En il cas numnà è la decisiun giudiziala stada l'avraportas. Ma davart soluziuns pon ins discurrer pir, cura che tut las persunas participadas èn prontas da metter en dumonda lur tenutas e lur maletgs persunals e daventan conscientas da lur pregiudizis.