Zum Seiteninhalt

Survista dal Grischun

Il Grischun – l'unic chantun triling da la Svizra – è in chantun multifar tant en quai che reguarda l'economia, la cultura sco er la politica. La lingua e la cultura rumantscha èn ina part essenziala da la particularitad grischuna. Il Grischun è dentant er in chantun da las bellas cuntradas e da las attracziuns turisticas.

La mesadad dal 19avel tschientaner ha il scriptur e politicher Heinrich Zschokke tutgà exactamain la noda, cur ch'el ha ditg ch'il Grischun saja "in'atgna Svizra en Svizra". Areguard la surfatscha è il Grischun bain il chantun il pli grond; cun 198 500 abitantas ed abitants è el dentant a medem temp er il chantun il pli pauc populà. En la chapitala da Cuira – la citad la pli veglia da la Svizra – vivan 37 500 persunas.

-
©Marcus Gyger

Spira natira

Il Grischun na porscha betg mo varietad culturala e linguistica, mabain er spira natira: 615 lais, passa 900 pizs e 150 vals. Il Grischun è ina tipica cuntrada muntagnarda ed alpina. 41 pertschient da la populaziun grischuna viva sin autezzas da passa 1000 m.s.m. Il piz il pli aut è il Piz Bernina cun 4049 m.s.m., il punct il pli bass è il cunfin cun il chantun Tessin cun 260 m.s.m.

Unic chantun triling

En l'unic chantun triling da la Svizra discurran 76 pertschient da la populaziun tudestg, 14 pertschient rumantsch, 10 pertschient talian. La plurilinguitad viva er en las scolas ed en l'administraziun. Il territori linguistic rumantsch è dividì en differentas regiuns ed en differents idioms: En l'Engiadina bassa vegn discurrì vallader, en Val Müstair jauer, en l'Engiadin'ota puter, en Surselva sursilvan, en Tumleastga ed en Schons sutsilvan ed en Surses ed en la Val d'Alvra surmiran. Rumantsch grischun vegn duvrà cunzunt sco lingua da scrittira cuminaivla.