En mes atelier da scriver vuleva jau, che las chanzuns daventian quai ch'ellas eran ina giada u quai ch'ellas èn anc adina en tschertas regiuns – purtadras da vita e d'istorgias. Il chantar cuminaivlamain durant la lavur, durant l'esser preschent, sco mument d'ina identitad communabla.
„Nossa gruppa è daventada ina famiglia“, uschia scriva Sakhi. Jau ma regord: Mia tatta a Calabria chantava cun sias amias durant mintga activitad, e mintga activitad aveva in'autra chanzun. Jau era surstà, ch'ella na chantava betg durant durmir.
Las chanzuns che naschan a Terra Vecchia èn colliadas cun in'activitad, cun la tschertga dals umans che daventa ina chanzun. Ellas reflecteschan las istorgias da las persunas ch'èn s'inscuntradas là.
«Io di solito sono un po’ triste, ma quando sono lì per parlare, scrivere e cantare - Terra Veccha mi fa sentire come in cielo», uschia Mohammad.
Las istorgias che derivan savens d'experientschas da la fugia e dal bandunar e che cuntegnan uschia in profund cordoli, sa transfurman en la chanzun ad ina melodia (sup)portabla. Jau hai l'impressiun che las bleras differentas persunas che sa laschan en qua sin il raquintar e chantar, repetan quai ch'jau hai numnà sco uffant la «magia da mia tatta».
«Le mie parole e quelle degli altri diventano poesia. E ballano con la musica», uschia Ali Soroush.
Quai è sco da turnar tar l'origin, cura ch'il chantar dueva stgatschar ils animals da rapina, ma betg ils esters. Per els dueva quai esser il chant da bainvegni.
Francesco Miecieli - Sche la regurdientscha daventa ina melodia dals pleds
Francesco Micieli è naschì l'onn 1956 a Santa Sofia d'Epiro en l'Italia dal Sid e tutga tar la minoritad linguistica albanaisa dals Arbëreshë. L'onn 1965 è el vegnì cun sia famiglia en l'Emmental – in'uffanza tranter linguas e culturas, che influenzescha anc oz sia lavur litterara. Sco el di sez, è si'uffanza probablamain insumma stada il motiv ch'el ha cumenzà a scriver. Uschia sa movan sias poesias, ses raquints, librets e projects da teater adina puspè en spazis da memoria ed exploreschan las zonas intermediaras da l'identitad culturala.
Micieli accumpogna process da scriver en differentas instituziuns da furmaziun e cultura. En il rom dal project intercultural Terra Vecchia en il vitg tessinais cun il medem num ha el sviluppà cun giuvnas fugitivas e giuvens fugitivs sco er cun glieud giuvna indigena texts da chanzuns tenor il model da la tradiziun narrativa orala afgana. Musicistas e musicists han arranschà las chanzuns ch'èn vegnidas chantadas e filmadas da las participantas e dals participants sezs – e pli tard publitgadas en in songbook ch'è vegnì concepì cun premura.