Tut cumenza cun respect En il tempel retira Shanty Dharmarajah la forza ch'ella dat vinavant en il mintgadi: sco assistenta da tgira, interpreta interculturala u moderatura da «Femmes-Tische». In purtret davart confidenza, engraziaivladad ed ina vita per la lavur voluntara.
Text: Philipp Grünenfelder; fotografia: Donata Ettlin
I n'è betg ina casualitad che Shanty Dharmarajah ans retschaiva en il tempel da Sri Navasakthi Vinayagar a Zizers. A la dunna da 63 onns da Cuira dat la cardientscha sustegn, orientaziun ed in profund sentiment da responsabladad envers la natira ed ils conumans. «Nus essan engraziaivels d'avair qua in lieu, nua che nus ans pudain inscuntrar, chattar ruaus e parter valurs cuminaivlas», accentuescha ella. Tenor Dharmarajah na duai quest'energia dentant betg restar en il tempel: «La forza che jau survegn qua, n'è betg mo per mai suletta», di ella e fa la colliaziun cun sia professiun sco assistenta da tgira en l'ospital chantunal e tar ses engaschaments voluntars.
Dharmarajah vegn l'onn 1986 cun parents da la Sri Lanka a Churwalden en ina chasa per requirents d'asil. Bainbaud chatta la giuvna magistra ad Arosa ina plazza sco allroundra en ina clinica per terapias cun medischina natirala. «Al cumenzament avain nus communitgà in cun l'auter cun ils mauns, in pau englais e blera bainvulientscha.» Ina giada saja ella gia vegnida amez la notg a la lavur. «Jau era memia agitada – e n'aveva betg in svegliarin.» Talas istorgias n'emblidian ins gist uschè pauc sco las persunas che hajan manegià bain cun ins. «Sco mia scheffa. Ella m'ha tramess a letg e m'ha sincerà da dasdar mai a temp.» In pitschen, ma impurtant mussament da confidenza en ina fasa da vita intscherta, sa regorda Dharmarajah ed agiunta skerzant: «Cun mia emprima paja hai jau tuttina cumprà in svegliarin.»
Talas experientschas fan part da sia motivaziun. L'experientscha quant bler che confidenza ed accumpagnament pon effectuar. Dharmarajah transfurma quai en lavur voluntara. Gist tuttina sco 39,2 pertschient da la populaziun svizra a partir da 15 onns. Senza quella funcziunass uschè bler betg, er betg en l'integraziun. Gia baud accumpogna ella persunas enconuschentas a visitas tar il medi u ils uffizis. Pli tard daventa ella tranter auter interpreta interculturala ed instruescha la lingua e la cultura da sia patria. Tut sper l'atgna famiglia cun dus figls ch'èn oz creschids. Per curs da lingua u in diplom da magistra svizzer n'ha ella betg gì temp. Il sistem d'asil n‘aveva er betg previs quai.
Discurrer fin ch'i sa sviluppa ina relaziun da confidenza
Dapi quatter onns moderescha Dharmarajah il format «Femmes-Tische» dal Post spezialisà per la promoziun da la sanadad. Ella organisescha e maina mintga mais rundas da discussiun tamilas. «Nus sesain ensemen en rundas dad otg fin dudesch dunnas. Nus faschain bler spass ed emprendain ina da l'autra.» Ella n'intermedieschia mai savida da surengiu. «Jau dumond adina l'emprim: Co è quai tar vus?» Tractads vegnan temas sco famiglia, sanadad ed integraziun. «Al cumenzament han bleras gì fadias da s'avrir, ma cun il temp èn vegnids discutads er temas sensibels: solitariadad u malsognas psichicas en la famiglia.» Co ch'ella inscuntria las persunas? «Il pli impurtant è il respect. Il respect vicendaivel procura per confidenza ed è la basa per chapientscha e toleranza.»
Dharmarajah cumenza a discurrer da l'attentat incendiar a Cuira. Il 1989 èn mortas quatter persunas da la Sri Lanka a l'Alexanderstrasse, tranter quellas dus uffants. Che la citad regorda dapi dacurt a las victimas cun ina tavla commemorativa e cun la senda «Vier-Lichter-Weg», muntia fitg bler per ella e per la communitad tamila. Sch'ella discurra da la tragedia, emprova ella adina er da reflectar l'atmosfera chargiada da quel temp. Bler eria caracterisà d'ina mancanza da savida e da temas vicendaivlas. «Nus essan fitg engraziaivels a la citad per quest segn. Jau giavisch che nus possian dar enavos insatge al pajais per tut las pussaivladads che nus avain survegnì.» Per Dharmarajah vul il respect uman er dir: betg emblidar, restar engraziaivla, dar vinavant insatge.
-> femmestische.ch